Một trẻ tử vong do bệnh tay chân miệng

Ngày 17-9, Bệnh viện Nhi đồng 2 TPHCM cho biết vừa có một bệnh nhi (17 tháng tuổi, ngụ Đồng Nai) tử vong vì bệnh tay chân miệng.

Trước đó, ngày 15-9, bé nhập viện trong tình trạng bệnh rất nặng (độ IV) nhưng không nổi những nốt đỏ hồng ban trên người. Sau đó 1 ngày, bé tiếp tục bị sốt cao, co giật, suy hô hấp... và đã tử vong sau gần 3 ngày điều trị tại đây.

Các bác sĩ cho biết, bệnh nhi mắc tay chân miệng không có nốt đỏ hoặc nổi ít thì bệnh thường rất nặng. Hiện nay, loại dịch bệnh nguy hiểm này gia tăng nên phải hết sức cảnh giác phòng bệnh cho trẻ bằng giữ vệ sinh, môi trường…

NLĐ

Viêm màng não vì ăn ốc sên

10 ngày sau khi ăn hai con ốc sên nướng, anh Khoa 24 tuổi ngụ tại Bình Dương bắt đầu lên cơn sốt. Chẩn đoán sau đó tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP HCM cho thấy, anh bị một loại giun có trong ốc sên gây viêm màng não.

Sáng nay, bắt đầu tỉnh táo sau hơn hai tuần điều trị tại Nhiễm B, anh Khoa kể: “Hôm đó nhậu nhưng thiếu mồi, hai người bạn bảo ra vườn bắt ốc sên mang vào nướng. Lúc ăn thấy cũng ngon, nào ngờ hơn 1 tuần sau, tôi bắt đầu thấy lạnh xương sống và nhức đầu”.

Chân dung loại ốc sên (còn được gọi là ốc ma) gây bệnh. Ảnh: Hcmbiotech.

Mẹ bệnh nhân cho hay, trước khi vào Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới, bà đã đưa con trai đến bệnh viện huyện tại tỉnh Trà Vinh nhưng các bác sĩ chẩn đoán bị viêm xoang và cho thuốc uống. “Đến khi thấy con thường xuyên đổ mồ hôi, người lạnh toát và thường xuyên ôm đầu, đưa đến đây, tôi mới biết con mình bị viêm màng não do ăn ốc sên”, bà này nói.

Cũng theo gia đình bệnh nhân, dù có bảo hiểm y tế nhưng do quá trình điều trị lâu dài nên gần 10 triệu đồng thuốc men đã “ra đi” chỉ vì hai con ốc.

Tiến sĩ Trần Tịnh Hiền, Phó giám đốc bệnh viện cho biết, viêm màng não giun xảy ra khi người bệnh ăn phải loại ốc có mang giun hoặc ấu trùng giun. “Trước đây, chúng tôi từng điều trị cho cả gia đình nhà ở tỉnh bị mắc bệnh tương tự do ăn ốc sên. May mắn là người bệnh phát hiện sớm nên không có ai nguy kịch”, ông Hiền nói.

Cũng theo tiến sĩ Hiền, ở thể nặng, bệnh viêm màng não do giun trong ốc sên gây nên có thể khiến bệnh nhân tử vong. Chính vì thế, việc người dân tin lời người khác để ăn những loài ốc lạ là hoàn toàn không nên.

Một điều dưỡng của khoa Nhiễm B cũng cho biết, cô từng chứng kiển một vài ca phải nhập viện trong tình trạng đờ đẫn, chẩn đoán sau đó cho thấy viêm màng não chỉ vì ăn ốc sên sống chấm mù tạt.

Theo nhiều nghiên cứu khoa học, thịt ốc sên có thể dùng được, việc nấu thật chín có thể diệt các loại ký sinh trùng, tuy nhiên với loại ốc sên sống trong vườn (loại ốc có vỏ dày thường tìm thấy ở các tỉnh Đông Nam bộ còn được gọi là ốc ma) rất dễ gây bệnh do sống trong môi trường bẩn.

VNE

Phòng nhiễm độc chì ở trẻ em

Dễ nhiễm, khó phát hiện, biến chứng nguy hiểm, chính vì vậy nhiễm độc chì ở trẻ em rất đáng sợ.

Trẻ em quanh quẩn khu vực cha mẹ vá lưới (có nhiều hạt chì) cũng có nguy cơ bị nhiễm độc chì - Ảnh: N.C.T.

Để phòng ngừa hiệu quả nhiễm độc chì chỉ riêng nỗ lực cá nhân không đủ. Cần phải có sự hành động của các cấp chính quyền, ngành y tế, cũng như các cơ quan bảo vệ môi trường và ý thức của toàn xã hội.

Gần đây, các phương tiện thông tin đại chúng trong nước và quốc tế đều đưa tin hai vụ nhiễm độc chì ở trẻ em Trung Quốc trong vòng một tháng qua, với số nạn nhân lên đến 1.300 bé tại tỉnh Hồ Nam và trên 600 bé ở tỉnh Thiểm Tây. Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ (CDC), hơn 250.000 trẻ em 1-5 tuổi ở quốc gia này có lượng chì trong máu lớn hơn 100 microgam/lít, mức được cho là nhiễm độc chì.

Các nước phát triển từ lâu đã có chương trình phòng chống nhiễm độc chì. Rất tiếc nước ta chưa có một chương trình như vậy và cũng không có thống kê đủ tin cậy về tình trạng nhiễm độc chì ở trẻ em. Tuy nhiên, không ai dám đoan chắc tỉ lệ nhiễm độc chì ở trẻ em VN là thấp.

Nhiễm độc chì xảy ra khi chì tích tụ trong cơ thể, thường là trong một thời gian từ vài tháng đến vài năm. Ngay cả một lượng chì rất nhỏ cũng có thể gây nên những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Ngộ độc chì với một lượng lớn có thể gây tử vong. Trẻ em dưới 6 tuổi là đối tượng dễ bị nhiễm độc chì gây ảnh hưởng trầm trọng đến sự phát triển thể chất và tâm thần.

Không có biểu hiện rõ ràng

Nhiễm độc chì rất khó phát hiện, ngay cả những người có nồng độ chì trong máu cao cũng có biểu hiện bình thường. Biểu hiện chỉ rõ ràng khi lượng chì trong máu đã tích lũy đến mức độ nguy hiểm. Mặc dù chì có thể ảnh hưởng xấu đến tất cả bộ phận của cơ thể nhưng đích tác động đầu tiên của nó là hemoglobin - một protein vận chuyển oxy trong máu. Đặc biệt nguy hiểm là trong quá trình tiến triển, hệ thần kinh của nạn nhân có thể bị tấn công.

Trẻ em ngộ độc chì có thể trở nên bị kích thích, khó chịu, chán ăn, sụt cân, mệt mỏi chậm chạp, đau bụng, nôn mửa, xanh xao do thiếu máu, học hành giảm sút.

Biến chứng nguy hiểm

Một lượng chì trong máu dù ở mức độ rất thấp (100 microgam/lít máu) sau một thời gian cũng có thể gây hại, đặc biệt ở trẻ em. Nguy cơ lớn nhất là đối với não vì nhiễm độc chì có thể gây những tổn thương sớm và không thể hồi phục. Với nồng độ cao hơn (250 microgam/lít máu) nhiễm độc chì có thể gây phá hủy thận và hệ thần kinh của cả trẻ em lẫn người lớn. Ở mức cao hơn nữa, nhiễm độc chì có thể gây co giật, hôn mê và tử vong.

Những biến chứng lâu dài ở trẻ em có thể bao gồm thiếu máu, chậm phát triển cơ xương, tổn thương thính giác, học tập giảm sút, tổn thương thận và hệ thần kinh, rối loạn phối hợp vận động cơ, rối loạn ngôn ngữ và hành vi.

Về điều trị, với những trường hợp nhẹ chỉ cần tránh tiếp xúc với nguồn chì. Trường hợp nặng cần phải sử dụng liệu pháp tạo vòng càng cua (chelation therapy) tức là sử dụng một loại thuốc kết hợp với chì để thải ra theo đường tiểu. Tuy nhiên những tổn thương thực thể đã có, đặc biệt là ở não, không thể hồi phục bằng điều trị.

Phòng ngừa

Trước tiên, nếu nghi ngờ những vật dụng trong nhà có chứa nguồn chì có thể gây nhiễm độc thì cần phải loại bỏ. Nếu sống trong những khu vực có nguy cơ nhiễm chì, cần thực hiện các biện pháp sau đây:

- Rửa tay cho trẻ sau khi chơi ngoài trời, trước khi ăn và trước khi đi ngủ sẽ làm giảm lượng chì qua đường tiêu hóa.

- Lau sàn nhà bằng dụng cụ thấm nước (hạn chế quét), lau bàn ghế, cửa, tủ và các bề mặt phủ bụi khác bằng vải ẩm.

- Nếu hệ thống ống dẫn nước cũ, nghi ngờ có chứa chì thì khi mở vòi nước không nên dùng ngay mà phải để nước chảy ít nhất một phút.

- Vứt bỏ tất cả những đồ chơi có sơn không rõ nguồn gốc vì không thể chắc chắn loại sơn được dùng có chì hay không.

- Hạn chế sử dụng thực phẩm đóng hộp từ các nước không có chế độ kiểm soát an toàn thực phẩm nghiêm ngặt.

Những nguồn có thể gây nhiễm độc chì Trước những năm 1960, các trường hợp ngộ độc chì thường do nguyên nhân sơn nhà chứa nhiều chì, các nắm cửa làm bằng chì và bụi có chì. Các nguồn gây nhiễm độc chì khác có thể là không khí bị ô nhiễm, nước nhiễm chì từ các khu công nghiệp, đất, một số đồ chơi và đồ trang sức. Đất có các hạt chì từ xăng và sơn có thể gây nhiễm độc trong nhiều năm. Đất nhiễm chì vẫn là một vấn đề lớn ở những vùng dân cư ven các tuyến đường có mật độ giao thông cao và ở những khu công nghiệp, đô thị. Nước uống từ các ống dẫn nước chứa chì hoặc từ các ống đồng nhưng được hàn bằng chì có thể chứa một lượng chì gây nguy hiểm cho sức khỏe. Các đồ gốm sứ cũng có thể chứa một lượng chì nào đó và có thể nhiễm vào thực phẩm. Một số đồ chơi cho trẻ em và các vật dụng khác như pin cũng có thể chứa chì. Một số đồ hộp ở một số nước, nơi mà vấn đề an toàn thực phẩm chưa được chú trọng đúng mức, cũng có thể gây nguy hại do các mối hàn chứa chì. Một số sản phẩm chì kẻ mắt cũng chứa một lượng chì rất cao. Ngay cả hỗn hợp trám răng amalgam cũng chứa chì.

TS.BS LÊ MINH KHÔI-TTO

Trẻ uống nhiều sữa vẫn lùn

Trẻ uống nhiều sữa vẫn lùn

Ảnh: Corbis.com.

Mỗi ngày cho con uống sữa 1-2 lần, ăn các thực phẩm giàu canxi thế nhưng cô con gái 14 tuổi của chị Lan (Cầu Giấy, Hà Nội) cao 1,45 m vẫn bị bác sĩ kêu là thấp, thiếu canxi.
> Ngủ say, bí quyết tăng chiều cao/ Những cách làm tăng chiều cao

Thấy con kêu đau ngực, chị Lan đưa con đi khám. Nghe bác sĩ bảo cháu bị thiếu canxi, chị rất bất ngờ. "Sợ con bị lùn nên tôi đã cho cháu uống rất nhiều sữa, toàn những loại đắt tiền. Bữa ăn cũng phải tính toán, mua nào là tôm, cua, ốc... toàn những thực phẩm giàu canxi. Thế mà sao cháu vẫn thấp?", chị Lan cho biết.

Bác sĩ Lê Thị Hải, Giám đốc Trung tâm dinh dưỡng, Viện dinh dưỡng quốc gia cho biết, theo bảng chuẩn chiều cao của trẻ hiện nay, 14 tuổi con gái phải cao 1 mét 60, con trai 1 mét 63. Như vậy là con của chị Lan là hơi thấp dù cả hai bố mẹ đều cao.

Nguyên do ở đây là vì, cháu rất ít được tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng. Sợ con ra nắng bị say nắng, cảm, ốm, lại sợ đen da nên mỗi khi ra ngoài trời là chị Lan trùm kín cho con từ đầu đến chân.

Giống như chị Lan, có nhiều ông bố bà mẹ đến Trung tâm thắc mắc tại sao con họ uống nhiều sữa mà không thấy cao lên tý nào. Nếu cả hai bố mẹ đều thấp thì có thể là do yếu tố di truyền. Nhưng có trường hợp bố mẹ đều cao, con uống nhiều sữa mà vẫn thấp. Hoặc bố mẹ thấp nhưng cháu được chăm sóc và nuôi dưỡng tốt thì lại cao đúng theo tiêu chuẩn.

"Sữa là nguồn cung cấp canxi rất tốt. Vậy tại sao trẻ uống nhiều sữa mà không cao lên? Lý do là vì bổ sung canxi là một chuyện nhưng để hấp thụ được phải có vitamin D, loại vitamin này có rất ít trong thức ăn", bác sĩ Hải cho biết.

Nguồn vitamin D chủ yếu là da tự tổng hợp được khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Vậy nên nếu trẻ uống nhiều sữa nhưng suốt ngày bị nhốt trong nhà không được tắm nắng để tổng hợp vitamin D thì canxi không thể hấp thu được.

Mỗi lứa tuổi có nhu cầu canxi khác nhau, 1-3 tuổi trẻ cần 500-600 mg canxi mỗi ngày, 14 tuổi mỗi ngày 600-800 mg canxi... Thông thường, nếu trẻ thiếu canxi các bác sĩ thường khuyên uống nhiều sữa, ăn các thực phẩm giàu canxi. Nếu trẻ không uống được sữa thì có thể bổ sung thêm thuốc, các chế phẩm chứa canxi nhưng phải theo liều lượng chỉ dẫn của bác sĩ, tùy theo mức độ biểu hiện thiếu.

Ngoài ra, trong 100 ml sữa tươi chứa khoảng 120 mg canxi. Vì thế, một số bậc cha mẹ sợ nếu mỗi ngày chỉ uống 2-3 hộp sữa tươi, thì một ngày con chỉ được 300-400 mg canxi, sẽ bị thiếu.

Theo bác sĩ Hải, canxi không chỉ có trong sữa, mà ngay trong những thực phẩm hằng ngày. Vì thế nếu trẻ đã uống sữa hằng ngày, lại ăn uống đủ chất thì cha mẹ không cần quá lo lắng, sợ con lùn vì thiếu canxi.

Bác sĩ cũng cho biết, có trường hợp cha mẹ cho con uống sữa bột lại lo lắng con thừa canxi, có thể gây hại cho sức khỏe. Vì trong sữa bột công thức hàm lượng canxi nhiều hơn, chẳng hạn 100 g có thể chứa trên 500 mg canxi. Nếu theo tỷ lệ này, một trẻ ngày uống 3 ly sữa (tổng khoảng 120 g), lượng canxi được bổ sung thêm là gần 700 mg.

Tuy nhiên, bác sĩ Hải khẳng định: "Việc bổ sung canxi từ nguồn thực phẩm như sữa, thức ăn là an toàn. Trẻ nhiều uống sữa mà thừa canxi sẽ đi ỉa ngay, cơ thể sẽ thải loại hết phần dư thừa. Nhưng nếu uống thuốc giàu canxi phải coi chừng vì lượng canxi rất cao". Có loại thuốc dạng ống thủy tinh 5 ml chứa tới 550 mg canxi, nếu canxi quá thừa so với nhu cầu có thể gây sỏi thận, tăng canxi máu...

Bác sĩ Hải cũng khuyến cáo, để trẻ phát triển chiều cao liên tục, ngoài việc bổ sung canxi cha mẹ cần chú ý đến chế độ ăn uống hợp lý cho bé, bổ sung thêm vitamin A, D, lysin, sắt, kẽm, iốt... Và một điều quan trọng là trẻ phải được ngủ đủ giấc, nhất là giấc ngủ ban đêm.

Hoóc môn tăng trưởng do tuyến yên tiết ra cao nhất là vào ban đêm khoảng 11 - 12 giờ đêm khi mà trẻ đã ngủ say. Trẻ ngủ quá muộn, ngủ nhiều ban ngày thì lượng hoóc môn tiết ra rất ít, trẻ thường chậm phát triển chiều cao. Ngoài ra, trẻ cũng cần được tắm nắng hàng ngày để da tổng hợp đủ vitamin D cho cơ thể.

VNE

Để có một thế hệ không sâu răng

Lần đầu tiên ở châu Á, Viện Răng hàm mặt T.Ư sẽ bổ sung fluor vào muối ăn, trước mắt ở tỉnh Lào Cai từ cuối năm 2009. Mục tiêu của dự án là tạo nên một thế hệ người VN không sâu răng!

Nụ cười tươi của nữ sinh TP.HCM - Ảnh: Gia Tiến

“Mầm răng thai nhi hình thành từ tháng thứ ba của thai kỳ. Nếu thai phụ ăn muối có fluor, răng em bé sẽ “trơ” với tác động của axit trong miệng, hơn hẳn những em bé có mẹ không ăn muối bổ sung fluor”.

“Xem phim nước ngoài, bất kỳ người dân nào cũng có hàm răng trắng đẹp, dân mình thì sâu răng nhiều, màu men không đẹp. Tính số răng sâu theo nhóm tuổi, trên 60% người trung niên có răng sâu. Ở nhóm trên 45 tuổi, 89% có răng sâu” - ông Trịnh Đình Hải, viện trưởng Viện Răng hàm mặt T.Ư, than thở.

Bổ sung fluor từ giai đoạn bào thai

Không chỉ sâu răng, thói quen lười khám răng miệng định kỳ khiến tỉ lệ người VN mắc bệnh viêm quanh răng khá cao. Có tới trên 25% người ở lứa tuổi trung niên viêm lợi hoặc có túi lợi quanh răng; ở lứa tuổi cao hơn tỉ lệ này lên tới trên 35%. Nếu không điều trị kịp thời, chứng viêm lợi, túi lợi quanh răng gây mất răng vĩnh viễn rất nhanh.

Chính vì lý do trên, Viện Răng hàm mặt đã tìm nhiều biện pháp để “làm đẹp nụ cười Việt”. Nhưng trên 20 năm chuẩn bị và triển khai, chương trình nha học đường chỉ mới thực hiện được ở tám tỉnh thành, chăm sóc răng miệng cho một số lượng HS rất hạn chế, những địa phương còn lại phải đợi tiếp do kinh phí đầu tư cho chương trình chưa có! Bổ sung fluor vào nước máy để dự phòng sâu răng cũng là một phương án được tính tới. Nhưng ở một đất nước có tỉ lệ lớn số dân sống ở nông thôn, chưa có nước máy thì phương án này không có lối ra.

Vì lý do trên, từ 2007, Viện Răng hàm mặt T.Ư đã mời chuyên gia Tổ chức Y tế thế giới bàn soạn việc bổ sung fluor vào muối ăn. Theo ông Hải, một số nước châu Âu đã bổ sung fluor vào muối ăn từ thập kỷ 1960, khi sâu răng chiếm 1/3 vấn đề sức khỏe gây phiền toái nhất lúc đó. Tại VN, nếu thực hiện phương án này (với hàm lượng fluor 250ppm/kg muối), giá muối không đổi do đã có hỗ trợ từ dự án, người dân ai cũng ăn muối sẽ giúp diện dự phòng rộng hơn.

Mỗi người VN ăn 17kg đường/năm!

Theo tính toán của Tổng cục Thống kê, năm 1990 mỗi người VN ăn 6kg đường và các thực phẩm tương tự quy ra đường/năm. Nhưng đến 2007 con số này đã là 17kg! Vì lý do này, trong khi tỉ lệ sâu răng ở nhiều nước đã giảm - trung bình chỉ còn dưới 1 răng sâu/trẻ 12 tuổi, thì ở VN con số này gấp đôi, mức 2 răng sâu/bé.

Cũng theo Viện Răng hàm mặt T.Ư, lượng fluor tự nhiên và được bổ sung trong nước ăn uống ở VN vào loại thấp, khoảng 0,1-0,3ppm, trong khi nồng độ fluor trong nước ăn uống tối ưu để dự phòng sâu răng phải ở mức 0,7ppm. Theo ông Hải, lẽ ra việc cung cấp muối ăn trộn fluor cho Lào Cai đã phải bắt đầu từ cuối 2008. Việc chậm trễ do khâu trộn tại VN không đạt yêu cầu, chuyên gia của Tổ chức Y tế thế giới phàn nàn muối trộn fluor của VN có độ ẩm quá cao, máy trộn không đảm bảo hàm lượng fluor/kg muối chuẩn!

Gần nhất, cuối tháng 5-2009, công ty muối đã trộn thử 2 tấn muối với fluor tại nhà máy ở Nghệ An, nhưng kết quả vẫn chưa đạt. Vì vậy, dự án sẽ mua riêng một máy trộn để trộn muối, mục tiêu cung cấp muối có fluor ra thị trường từ cuối 2009. Ông Hải cũng cho rằng những nghiên cứu của Viện Răng hàm mặt T.Ư và quốc tế đều cho thấy ở hàm lượng kể trên, fluor trong muối ăn không ảnh hưởng đến sức khỏe con người và hương vị món ăn. Dịp này, Viện Răng hàm mặt T.Ư sẽ thực hiện dự án Nụ cười rạng rỡ VN, chăm sóc răng miệng miễn phí cho 3.000 người dân khu vực Hà Nội thời gian từ 1 đến 30-8-2009.

Ai chẳng muốn có một hàm răng trắng đẹp và không sâu răng. Nhưng ở VN, muốn đạt được điều này, có ý kiến đã cho rằng phải đợi một thế hệ! Muốn rút ngắn thời gian này cần phải nhanh chóng hơn trong việc triển khai các phương án để giảm tỉ lệ răng sâu, bảo vệ răng cho thế hệ người VN mới.

Cơ chế hoạt động chủ yếu của fluor trong phòng ngừa sâu răng: 1. Ảnh hưởng tại chỗ: việc khuếch tán liên tục fluor nồng độ thấp vào khoang miệng làm tăng sự tái khoáng hóa của men răng, làm chắc răng. 2. Fluor ức chế quá trình chuyển hóa đường của vi khuẩn. Chính sự chuyển hóa này biến đổi đường thành axit dưới tác động của vi khuẩn, gây bệnh sâu răng.

LAN ANH

Ảnh hưởng của tia X trên thai nhi

Nhiều thai phụ rất lo lắng khi lỡ chụp X-quang mà không biết mình đang mang thai. Tia X tác hại trên thai nhi là chuyện đã rõ, tuy nhiên mức độ thế nào là tùy tuổi thai và liều lượng của tia.

Tia X có thể kèm theo nguy cơ ung thư, bệnh bạch cầu cấp và một số dị tật bẩm sinh cho thai nhi. Theo Ủy ban Kiểm soát về vấn đề hạt nhân của Mỹ, thai nhi có nguy cơ mắc bệnh ung thư về sau nếu nhiễm liều bức xạ từ 2- 6 rad. Với liều bức xạ > 5 rad thai nhi có nguy cơ bị dị tật bẩm sinh.

Tùy vào mức độ phơi nhiễm, tia X có thể gây sẩy thai, chậm phát triển thai nhi hoặc một vài loại ung thư ở giai đoạn sau này. Ở cùng liều bức xạ, mức độ nguy hiểm nặng, nhẹ tùy giai đoạn tuổi thai (xem bảng 1).

Hạn chế sự phơi nhiễm tia X

Tia X, còn gọi là tia Röntgen, do nhà vật lý người Đức Wilhelm Conrad Röntgen tìm ra vào năm 1895. Tia X là một dạng bức xạ năng lượng cao không nhìn thấy được bằng mắt thường. Tia X có thể xuyên thấu qua nhiều vật thể, đặc biệt là các vật thể sống. Tia X được dùng khá nhiều trong chẩn đoán (chụp X-quang) các bệnh lý về xương, phổi và cơ quan khác.

Liều bức xạ của tia X được dùng trong chẩn đoán rất thấp, thấp hơn nhiều lần so với liều gây hại cho thai. Tia X dùng trong chẩn đoán hầu như không làm gia tăng tỉ lệ dị tật bẩm sinh thai nhi.

Tuy nhiên, trong thai kỳ tốt nhất là hạn chế tối đa việc tiếp xúc với tia X. Các bác sĩ sẽ cân nhắc giữa lợi ích và nguy cơ của tia X khi chỉ định dùng cho thai phụ. Trong trường hợp chẳng đặng đừng nếu phải chụp X-quang (ở những vùng khác), nên che chắn bụng thai phụ bằng một áo chì để hạn chế phơi nhiễm tia X cho thai nhi.

Thai phụ nên thông báo với bác sĩ về thai kỳ của mình nếu có chỉ định chụp X-quang. Ngày nay có thể dùng siêu âm chẩn đoán thay X-quang. Cộng hưởng từ (MRI) dùng an toàn cho thai nhi sau 12 tuần.

Bảng 1:

Tuần tuổi thai	Ảnh hưởng
0-1 (tiền làm tổ)	Chết phôi
2-7 (giai đoạn phát triển cơ quan)	Dị dạng, chậm phát triển, ung thư
8-40 (Giai đoạn thai)	Dị dạng, chậm phát triển, ung thư, trì trệ.

Mức độ ảnh hưởng của các loại X-quang

Hai loại tia X có năng lượng bức xạ cao là CT (Computed Tomography) bụng chậu và chụp huỳnh quang. Nếu không thể trì hoãn đến sau khi kết thúc thai kỳ thì bác sĩ nên chọn loại kỹ thuật có mức bức xạ thấp nhất, chùm tia X thu hẹp để vùng phơi nhiễm nhỏ, và nếu chụp huỳnh quang thì thời gian càng ngắn càng tốt.

Bảng 2 tính liều bức xạ trung bình trên thai nhi trong chẩn đoán bằng tia X thông thường. Đơn vị tính là milligray (mGy) [1 gray = 100 rad = 1.000 milligray]

Tại Canada, ước tính liều bức xạ mỗi thai nhi nhiễm khoảng 0,5mGy trong suốt thai kỳ từ đất, chất liệu xây dựng, không khí, thức ăn và ngay cả trong không gian. Mức độ có thể cao hơn tùy vào nơi thai phụ sống và có thể tăng nếu đi máy bay, vì mức độ bức xạ khi bay sẽ cao hơn ở dưới mặt đất.

Ngay cả khi không tiếp xúc với tia X vẫn có một tỉ lệ nhỏ thai nhi (4- 6%) bị bất thường, vì vậy thai phụ cần phải khám thai định kỳ để được tầm soát và chẩn đoán sớm những bất thường nếu có.

Bảng 2:

Liều bức xạ trung bình trên thai nhi (*)

Nguồn bức xạ	Liều trung bình (mGy)	Nguồn bức xạ	Liều trung bình (mGy)
Chụp răng	<0,01*	Chụp đường tiêu hóa trên (dạ dày, thực quản) có uống chất cản quang Barium, (chụp huỳnh quang)	1,1
Ngực	<0,01	Chụp đường tiêu hóa dưới (đại tràng) có bơm cản quang (chụp huỳnh quang)	6,8
Nhũ ảnh	<0,05*	Chụp cắt lớp (CT) vùng đầu	<0,005
Xương chậu	1,1	Chụp cắt lớp vùng ngực	0,06
Bụng	1,4	Chụp cắt lớp vùng thắt lưng	2,4
Xương sống thắt lưng	1,7	Chụp cắt lớp vùng bụng	8,0
Ước tính liều bức xạ thai nhi nhiễm từ tự nhiên (môi trường) trong suốt thai kỳ	0,5*	Chụp cắt lớp vùng chậu	25

(*): Ước tính bởi Bộ Y tế Canada

TS.BS LÊ THỊ THU HÀ (Bệnh viện Từ Dũ)-Tuoitre

Suýt chết vì hóc lạc rang và bánh xốp

 

Chưa khỏe hẳn do sặc lạc rang trưa ngày 6/11, năm ngày sau, khi cùng mẹ vào TP HCM thăm người thân, bệnh nhân hai tuổi rưỡi, nhà ở Hải Dương tiếp tục bị hóc khi ăn bánh xốp.

Tại Bệnh viện Nhi Đồng 2, TP HCM, bé rơi vào tình trạng tím tái, gồng cứng và khó thở. Qua lời kể của gia đình, nghĩ đến khả năng hóc dị vật, các bác sĩ khoa Tai mũi họng đã tiến hành nội soi và gắp được trong phế quản nhiều mảnh bánh xốp và mảnh lạc rang.

Mẹ bé cho biết, sau khi sặc lạc rang hôm 6/7, gia đình cho uống nước thì thấy bé ổn định, tuy nhiên hai ngày sau, bé bắt đầu bị chứng khò khè. Đến ngày 11/7, khi đang ăn bánh xốp thì bé tiếp tục ho. Lần này chỉ sau vài phút thì bệnh nhân tím tái.

Theo các bác sĩ Bệnh viện Nhi Đồng 2, mỗi năm, bệnh viện này tiếp nhận vài chục trẻ bị hóc dị vật, tuy nhiên tình trạng "sặc kép" như trên là rất ít gặp.

Đến sáng nay, sau hai ngày cấp cứu, bệnh nhi đã hết khò khè, thôi khó thở và có thể uống sữa như bình thường.

Cậu bé bị tàu thủy cuốn

Đi xua vịt từ sông vào chuồng, Nhất vừa đứng lên bờ thì chiếc tàu thủy chở cát lao qua, tạo thành sóng lớn kéo tuột em xuống sông. Em bị chân vịt của tàu cuốn vào, chém nhiều nhát khắp từ đầu xuống chân.

Rất may, khi ấy, bố Nhất đang đứng ở bến sông gần đó, nhìn thấy đã lao ngay xuống nước, vớt được con lên với máu mê bê bết trên người. Nhất được đưa ngay đến bệnh viện tỉnh Ninh Bình sơ cứu và chuyển tiếp tới Bệnh viện Việt Đức trong ngày. Sự việc xảy ra hôm 11/6 vừa qua.

Hiện tại, Nhất đang được điều trị tại khoa Phẫu thuật Chỉnh hình, Bệnh viện Việt Đức Hà Nội. Nhìn cậu bé gầy gò, băng trắng quấn kín người với chi chít các vết rạch, vết khâu từ đầu xuống chân, không ai nghĩ em đã 14 tuổi.

Vốn đã gày gò, trải qua nhiều cuộc phẫu thuật, Nhất càng xanh, ốm hơn. Ảnh: MT.

Chị Vũ Thị Công, mẹ cháu Trần Văn Nhất ở xã Ninh Vân, Hoa Lư, Ninh Bình cho biết, em là con út trong gia đình 4 anh chị em, sinh ra khi mẹ đã nhiều tuổi nên từ bé đã còi cọc và đi học muộn (hiện cậu mới học lớp 5). Gia đình em làm nghề bắt cá. Từ lúc được nghỉ hè, Nhất xin bố mẹ mua cho chục con vịt con để nuôi, đợi hết hè bán lấy chút "vốn" sắm đồ dùng vào năm học mới.

Hôm bị tai nạn, Nhất dậy từ 5 giờ sáng, ra thăm đàn vịt của mình thì thấy một số con đã xổng chuồng, xuống sông. Nhất bơi ra sông bắt vịt về, vừa vào đứng trên bờ thì bị tàu cuốn.

Theo lời chị Công, hằng ngày, đoạn sông Ninh Vân này vẫn nhộn nhịp tàu thuyền qua lại nhưng chưa bao giờ có tai nạn xảy ra. Có lẽ hôm đó, chiếc tàu thủy chạy qua nhanh quá, lại đi sát bờ nên tạo sóng lớn cuốn ngay Nhất xuống.

Tại Bệnh viện Việt Đức, hồ sơ bệnh án của Nhất dày cộp, ghi lại quá trình em phải trải qua rất nhiều cuộc phẫu thuật để xử trí các tổn thương nặng từ đầu đến chân: tổn thương phần mềm ở bụng, đùi, trán, lộ cả phúc mạc (màng bao bọc các bộ phận trong bụng), gãy 1/3 giữa cánh tay, dập nát đùi, cẳng chân, chấn thương sọ não, vỡ gan...

Theo các bác sĩ Khoa Phẫu thuật Chỉnh hình, Bệnh viện Việt Đức, hiện các tổn thương này cơ bản đã được xử lý, không còn nguy hiểm đến tính mạng nhưng cần một thời gian rất dài nữa thì mới lành.
VNE